Phường Lê Chân

Khi nhắc tới hào khí cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng, không thể không nhắc tới Nữ tướng Lê Chân – biểu tượng kiệt xuất của phụ nữ Việt Nam trong tiến trình dựng nước và giữ nước. Không chỉ là danh tướng tài ba trong sự nghiệp chống ngoại xâm, bà còn là người khai phá vùng đất An Biên – đặt nền móng cho sự hình thành và phát triển của thành phố Hải Phòng ngày nay.

Thân thế – huyền tích và chiều sâu lịch sử
Theo thần tích và các nguồn sử liệu dân gian, bà Lê Chân sinh vào khoảng đầu Công nguyên tại làng An Biên (khu vực Đông Triều, Quảng Ninh ngày nay), trong một gia đình có truyền thống y đức. Những yếu tố mang màu sắc huyền thoại về sự ra đời của bà không chỉ phản ánh niềm tôn kính của Nhân dân mà còn khắc họa tầm vóc của một nhân vật lịch sử đặc biệt. Lớn lên, bà nổi bật với tư chất thông minh, dung mạo xuất chúng, giỏi võ nghệ, tinh thông binh pháp – hội tụ đầy đủ phẩm chất của một thủ lĩnh trong bối cảnh đất nước chịu ách đô hộ phương Bắc.

Từ biến cố lịch sử đến hành trình khai mở Trang An Biên
Biến cố gia đình cùng sự áp bức của chính quyền đô hộ đã hun đúc trong Lê Chân ý chí đấu tranh mãnh liệt. Rời quê hương, bà xuôi về vùng cửa sông Cấm – nơi cồn hoang sơ, bãi bồi lau sậy. Tại đây, với tầm nhìn xa trông rộng và bản lĩnh kiên cường, bà đã chiêu mộ dân lưu tán, tổ chức khai hoang, lập ấp, phát triển sản xuất, ổn định đời sống Nhân dân. Trang An Biên nhanh chóng hình thành, trở thành một điểm tụ cư – kinh tế quan trọng, đặt nền móng cho không gian đô thị Hải Phòng sau này. Đồng thời, bà chủ động xây dựng lực lượng, rèn luyện binh sĩ, tích trữ lương thảo, chuẩn bị cho cuộc khởi nghĩa chống ách đô hộ.

Tướng tiên phong – khai quốc công thần triều Trưng Nữ Vương
Năm 40, hưởng ứng cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng, Lê Chân đem nghĩa quân gia nhập và nhanh chóng khẳng định tài năng quân sự kiệt xuất. Bà được giao trọng trách tướng tiên phong, trực tiếp chỉ huy các mũi tiến công chủ lực, góp phần đánh bại quân Hán, giải phóng đất nước. Sau thắng lợi, bà được phong “Thánh Chân Công chúa”, giữ vai trò tổ chức và chỉ huy binh lực, đồng thời trấn giữ vùng duyên hải Đông Bắc – vị trí chiến lược trọng yếu.

Trong quá trình này, bà đã thiết lập hệ thống phòng thủ ven biển, thường được gọi là “Hải Tần phòng thủ”, thể hiện tầm nhìn chiến lược sâu sắc trong việc bảo vệ vùng cửa ngõ phía Đông của Tổ quốc – một dấu ấn có ý nghĩa đặc biệt đối với tiến trình hình thành và phát triển của Hải Phòng.

Kiên trung giữ nước – khí tiết sáng ngời
Năm 42–43, nhà Hán đưa quân xâm lược lần thứ hai. Trước thế giặc mạnh, nghĩa quân gặp nhiều khó khăn. Lê Chân tiếp tục chỉ huy chiến đấu, tổ chức phòng thủ linh hoạt và rút quân về căn cứ Lạt Sơn (Hà Nam ngày nay). Trong trận chiến cuối cùng, khi thế trận không còn giữ vững, bà đã anh dũng hy sinh để bảo toàn khí tiết. Sự hy sinh ấy không chỉ là kết thúc của một cuộc đời oanh liệt mà còn trở thành biểu tượng sáng ngời về lòng trung trinh, ý chí quật cường và tinh thần bất khuất của dân tộc Việt Nam.

Dấu ấn lịch sử – văn hóa trường tồn cùng đất Cảng
Ghi nhớ công lao to lớn của Nữ tướng Lê Chân, Nhân dân nhiều nơi đã lập đền thờ và tôn bà là Thành hoàng. Tại Hải Phòng, Đền Nghè (An Biên cổ miếu) và đình An Biên là những di tích tiêu biểu gắn với tên tuổi của bà. Lễ hội truyền thống Nữ tướng Lê Chân hằng năm (7–9/2 âm lịch) đã trở thành di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, góp phần gìn giữ và lan tỏa những giá trị lịch sử – văn hóa đặc sắc của địa phương.

Đặc biệt, “Bộ kim phẩm Đền Nghè - Bảo vật Quốc gia “ là minh chứng sinh động cho chiều sâu văn hóa và vị thế đặc biệt của Nữ tướng Lê Chân trong đời sống tâm linh Nhân  dân và lịch sử vùng đất Hải Phòng.

 Năm 2026, Lễ hội Truyền thống Nữ tướng Lê Chân được phường Lê Chân tổ chức trong 3 ngày, từ 25 đến 27/3/2026 (tức 7–9/2 âm lịch), tại các địa điểm: Tượng đài Nữ tướng Lê Chân, Đền Nghè và đình An Biên – những không gian di tích gắn liền với cuộc đời và sự nghiệp của bà, góp phần tái hiện sinh động giá trị lịch sử – văn hóa đặc sắc của vùng đất An Biên xưa.

Trải qua hàng nghìn năm, hình tượng Nữ tướng Lê Chân vẫn tỏa sáng như biểu tượng của trí tuệ, bản lĩnh và khí phách Việt Nam. Đó không chỉ là niềm tự hào của Nhân dân phường Lê Chân mà còn là giá trị tinh thần bền vững của thành phố Hải Phòng.

Tiếp nối mạch nguồn lịch sử ấy, mỗi người dân hôm nay càng thêm ý thức trách nhiệm trong việc gìn giữ, phát huy truyền thống, chung tay xây dựng phường Lê Chân ngày càng văn minh, hiện đại, xứng đáng với vùng đất mang tên vị nữ tướng anh hùng.
T.H